Kriejsier (1821) – Fregata Żaglowa z XIX Wieku
„Kriejsier” to rosyjska fregata żaglowa, która zyskała sławę dzięki swojemu rejsowi dookoła świata w latach 1822-1825. Dowództwo nad okrętem objął Michaił Łazariew, doświadczony żeglarz, który wpisał się w historię rosyjskiej marynarki wojennej. Okręt ten był częścią większej serii fregat żaglowych, znanych jako typ Prowornyj, które zostały zaprojektowane przez A. M. Kuroczkina i zbudowane w stoczniach Archangielska oraz Petersburga.
Historia budowy i wczesna służba
Konstrukcja „Kriejsiera” rozpoczęła się 11 czerwca 1820 roku w stoczni Sołombalskiej w Archangielsku, a wodowanie miało miejsce 18 maja roku następnego. Po zakończeniu budowy fregata została skierowana na Morze Bałtyckie, gdzie weszła w skład Floty Bałtyckiej. Okręt był jednym z ośmiu jednostek tego typu, które miały na celu usprawnienie rosyjskiej floty handlowej i wojennej.
Przygotowania do rejsu
W 1822 roku podjęto decyzję o wysłaniu „Kriejsiera” na Ocean Spokojny, aby dostarczyć zaopatrzenie do Nowoarchangielska na rosyjskiej Alasce. Dowódcą ekspedycji został Michaił Łazariew, a jego bratem Andriejem Łazariewem dowodził szkunerem „Ładoga”. Wybór oficerów do załogi był kluczowy; Łazariew postanowił zatrudnić marynarzy, których znał z poprzednich ekspedycji oraz młodych, obiecujących oficerów. Wśród nich byli przyszli admirałowie Paweł Nachimow i Iwan Kuprijanow oraz dekabryści Dmitrij Zawaliszin i Fiodor Wiszniewski.
Rejs dookoła świata
17 sierpnia 1822 roku „Kriejsier” i „Ładoga” wyruszyły w rejs. Po przepłynięciu Bałtyku i zatrzymaniu się w Kopenhadze dla uzupełnienia zapasów, obydwa okręty napotkały silny sztorm w Skagerraku, co doprowadziło do ich rozdzielenia. „Kriejsier”, wykazując doskonałe właściwości żeglugowe, dotarł do Portsmouth 4 października 1822 roku. „Ładoga”, mimo problemów ze sprzętem, dotarła dwa dni później. Z powodu niesprzyjających warunków pogodowych wyprawa utknęła w porcie aż do końca listopada.
Wyprawa przez Przylądek Dobrej Nadziei
Po opłynięciu Przylądka Dobrej Nadziei „Kriejsier” dotarł do Hobart na Tasmanii 18 maja 1823 roku. Po krótkim odpoczynku Łazariew skierował okręt na Tahiti, gdzie uzupełnił zapasy świeżej żywności i wody. 24 lipca okręty ponownie się rozdzieliły; „Kriejsier” udał się do Nowoarchangielska, podczas gdy „Ładoga” popłynęła do Pietropawłowska Kamczackiego.
Pobyt na Alasce i dalsza podróż
„Kriejsier” przybył do rosyjskich posiadłości w Ameryce 3 września 1823 roku, gdzie miał za zadanie zapewnić bezpieczeństwo kolonii oraz wymienić załogę szkunera „Apollon”. W okresie od grudnia 1823 do lutego 1824 roku Łazariew odbył rejs do San Francisco celem uzupełnienia zapasów i dokonania zakupów niezbędnych dla dalszej podróży. Po powrocie pozostał pod rozkazami rosyjskiego gubernatora aż do przybycia szkunera „Priedprijatie” w październiku 1824 roku.
Rejs wokół przylądka Horn
16 października 1824 roku „Kriejsier” wyruszył z San Francisco, kierując się ku przylądkowi Horn. Po 93 dniach żeglugi bez zawijania do portów fregata dotarła ponownie do Rio de Janeiro. Następnie kontynuowała swoją trasę przez Portsmouth i Kopenhagę, wracając ostatecznie do Kronsztadu 5 sierpnia 1825 roku.
Znaczenie wyprawy i późniejsza służba
Opis rejsu „Kriejsiera”, wraz z obserwacjami poczynionymi podczas podróży, został opublikowany pod tytułem „Метеорологические наблюдения, производившиеся во время кругосветного плавания фрегата «Крейсер» под командованием капитана 2 ранга Лазарева 1-го в 1822, 1823, 1824, 1825 годах”. W ciągu kolejnych lat służby fregata odbyła jeszcze jeden dłuższy rejs jako część eskadry admirała Sieniawina do Portsmouth w 1827 roku. Jednak nie brała udziału w bitwie pod Navarino z zespołem admirała Haydena.
Koniec służby
Po powrocie do Kronsztadu „Kriejsier” pełnił przez kilka lat funkcję okrętu szkolnego oraz pływającej baterii. W 1831 roku został wycofany z linii i przekształcony w hulk magazynowy, co oznaczało koniec jego aktywnej służby na morzach.
Zakończenie
„Kriejsier” pozostaje ważnym elementem historii rosyjskiej marynarki wojennej jako przykład fregaty żaglowej o znaczeniu strategicznym i operacyjnym. Jego rejs wokół świata nie tylko wzbogacił wiedzę geograficzną Rosji, ale również przyczynił się do rozwoju morskich tradycji i umiejętności żeglarskich jej oficerów. Dzięki takim jednostkom jak „Kriejsier”, Rosja mogła umocnić swoją obecność na oceanach oraz rozwijać handel i kontakty międzynarodowe.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).